ठमाडौं। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले रूढीवादी लेखक तथा रेडियो प्रस्तोता माइकल सेभेजको जन्मसिद्ध नागरिकतासम्बन्धी विवादास्पद सन्देश सेयर गरेका छन्।
यसमा सेभेजले वर्तमान कानुनले आप्रवासीहरूलाई गर्भावस्थाको “नवौँ महिना” मा अमेरिका पुगेर स्थानीय कानुनको फाइदा उठाउन अनुमति दिएको दाबी गरेका छन्।
ट्रम्पले सेयर गरेको सेभेजको भनाइमा लेखिएको छ, “यहाँ जन्मिएको बच्चा तुरुन्त नागरिक बन्छ र त्यसपछि उनीहरू चीन, भारत वा संसारका अन्य ‘नरक’ भनिएका ठाउँबाट आफ्नो पूरै परिवार ल्याउँछन्। यो हेर्न धेरै टाढा जानुपर्दैन। यहाँ अब अंग्रेजी बोलिँदैन।”
यसपछि भारतमा ट्रम्पको कडा आलोचना भइरहेको छ। बिहीबार साँझ भारतीय विदेश मन्त्रालयले यसबारे प्रतिक्रिया समेत दिएको छ।
अमेरिका भने ट्रम्पको विवादास्पद सामाजिक सञ्जाल पोस्टका कारण भएको क्षति कम गर्ने प्रयासमा देखिएको छ। समाचार एजेन्सी पीटीआईका अनुसार भारतस्थित अमेरिकी दूतावासका प्रवक्ताले भने, “राष्ट्रपतिले भारत महान देश हो, जहाँ शीर्ष तहमा मेरा असल साथीहरू छन्, भन्नुभएको छ।”
भारतीय सञ्चारमाध्यमका प्रश्नको जवाफमा प्रवक्ताले यस्तो बताएका हुन्। तर ट्रम्पले भारतलाई “महान देश” कहिले र कहाँ भनेका थिए भन्ने स्पष्ट पारिएको छैन।
बिहीबार साँझ भारतीय विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ता रणधीर जायसवालले भने, “हामीले ती टिप्पणीहरू र त्यसपछि अमेरिकी दूतावासको प्रतिक्रिया देख्यौं। ती टिप्पणीहरू स्पष्ट रूपमा जानकारीविहीन र अनुपयुक्त छन्। ती भारत–अमेरिका सम्बन्धको वास्तविकता झल्काउने खालका होइनन्, जुन लामो समयदेखि पारस्परिक सम्मान र साझा हितमा आधारित छन्।”
सेयर गरिएको पोस्टमा के छ ?
अमेरिकामा जन्मका आधारमा नागरिकता दिने विषय अहिले बहसको मुद्दा बनेको छ।
ट्रम्पले सेयर गरेको पोस्टमा माइकल सेभेजले लेखेका छन्, “आजको छोटो छलफल मैले सर्वोच्च अदालतमा जन्मसिद्ध नागरिकताबारे सुनेका बहसहरूमाथि हुनेछ। ती बहस सुनेर मलाई रिस उठ्यो, किनकि सबै कुरा कानुनी बहसमा सीमित थियो।”
उनले भनेका छन्, “अमेरिकी संविधान हवाई यात्रा सुरु हुनुअघि लेखिएको थियो। टेलिभिजन, इन्टरनेट र रेडियो आउनुअघि।”
पोस्टमा आप्रवासीका कारण अमेरिकी नागरिकलाई रोजगारी पाउन कठिनाइ भइरहेको उल्लेख गरिएको छ। उनीहरूको दाबी छ कि आप्रवासीहरूले अमेरिकीहरूको अधिकार खोसिरहेका छन्।
“यो हेर्न धेरै टाढा जानुपर्दैन। यहाँ अब अंग्रेजी बोलिँदैन। आज आउने आप्रवासी वर्गमा यस देशप्रति वफादारी लगभग छैन।”
ट्रम्पले अमेरिकन सिभिल लिबर्टिज युनियन (एसीएलयू)माथि पनि कडा टिप्पणी गरेका छन्।
उनले लेखेका छन्, “यी मानिसहरूले यस देशलाई सबै माफिया परिवारले मिलेर पनि गर्न नसक्ने क्षति पुर्याएका छन्। यी ल्यापटप बोकेका गुण्डा हुन्। यिनले हामीलाई लुटेका छन्, दोस्रो दर्जाका नागरिकझैँ व्यवहार गरेका छन् र ‘तेस्रो विश्व’लाई हामीमाथि हाबी हुन दिएका छन्।”
उनले थप भने, “एसीएलयूकी वकिल वाङ हाम्रो राष्ट्रिय पहिचान नष्ट गर्न चाहन्छिन्, हामीलाई चीनको उपनिवेश बनाउन चाहन्छिन्, तर यो चीनमा मात्रै सीमित छैन, भारतमा पनि लागू हुन्छ।”
यही महिनाको सुरुमा अमेरिकी सर्वोच्च अदालतले ट्रम्पको जन्मसिद्ध नागरिकता सीमित गर्ने कार्यकारी आदेशमाथि शंका व्यक्त गरेको थियो।
अधिकांश न्यायाधीश अवैध आप्रवासीका सन्तान तथा अस्थायी रूपमा अमेरिका आउने केही व्यक्तिका बच्चालाई नागरिकता नदिनु उचित हो भन्नेमा विश्वस्त देखिएका थिएनन्।
ट्रम्प प्रशासनको तर्क छ, ‘अवैध आप्रवासन रोक्न जन्मसिद्ध नागरिकता सीमित गर्नु आवश्यक छ।’ तर विरोधीहरू भन्छन्, यसले एक शताब्दीभन्दा पुरानो परम्परा उल्ट्याउनेछ।
भारतका विपक्षी दलको निशानामा ट्रम्प
ट्रम्पको पोस्टपछि भारतमा विपक्षी दलबाट तीव्र प्रतिक्रिया आएको छ। कांग्रेसले एक्समा लेखेको छ, “अमेरिकी राष्ट्रपति ट्रम्पले भारतलाई ‘नरक’ भनेका छन्। यो अत्यन्त अपमानजनक र भारतविरोधी टिप्पणी हो।”
कांग्रेसले प्रधानमन्त्री नरेन्द्र मोदीले ट्रम्पसँग कुरा गरेर कडा विरोध जनाउनुपर्ने माग गरेको छ।
कांग्रेसले भनेको छ, “मोदीको अहिलेसम्मको रेकर्ड हेर्दा ट्रम्पका अगाडि केही भन्न सक्ने अपेक्षा गर्न सकिँदैन। ट्रम्प बारम्बार भारतबारे अपमानजनक टिप्पणी गर्छन्, मोदी चुप लाग्छन्।”
कांग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खड्गेले ‘एक्स’मा लेखेका छन्, “मोदीजीका प्यारा साथी ‘नमस्ते ट्रम्प’ ले भारतलाई गाली गरिएको नोट सेयर गरेका छन्। मोदीजी पूर्ण रूपमा मौन छन्।”
उनले थपे, “विदेश मन्त्रालयका प्रवक्ताले ‘यति मात्र भन्न चाहन्छु’ भने। मोदीजी, केको डर ? अमेरिकी सफलतामा भारतीयहरूको ठूलो भूमिका छ। यो मुद्दा अमेरिकी सरकारसमक्ष उठाउन के रोकेको छ ?”
कांग्रेस सांसद तथा पूर्व मन्त्री मनीष तिवारीले विदेश मन्त्रालयको प्रतिक्रियामाथि कटाक्ष गर्दै भने, “कम्तीमा यति साहस त हुनुपर्छ कि हामी पाँच हजार वर्ष पुरानो सभ्यता हौँ, कुनै नरक होइन भनेर भन्न सकियोस्।”
कांग्रेस नेतृ सुप्रिया श्रीनेतले भनिन्, “डोनाल्ड ट्रम्पले भारतलाई ‘नरक’ भन्ने हिम्मत कसरी गरे ? भारतीयलाई ‘ल्यापटप ग्याङ्स्टर’ भन्ने हिम्मत कसरी गरे ? यसको कडा विरोध हुनुपर्छ।”
राजद सांसद मनोज झाले ट्रम्पलाई सम्बोधन गर्दै लेखे, “हामी बिउँझिँदा तपाईंले भारतीयबारे अपमानजनक भाषा प्रयोग गर्नुभएको पाइयो। यो अस्वीकार्य छ। यसलाई न भुलिनेछ, न सजिलै माफ गरिनेछ।”
आम आदमी पार्टीका नेता मनीष सिसोदियाले भने, “भारतको अपमान गरेर तपाईंलाई चर्चा मिल्ला, तर भारतलाई तपाईंको स्वीकृति आवश्यक छैन। १४० करोड जनसंख्या भएको देश गरिमा, प्रतिभा र सभ्यताको धनी हो।”
उनले थपे, “भारतलाई ‘नरक’ भन्नु भारतको होइन, तपाईंको अज्ञानता र खोक्रो अहंकारको पर्दाफास हो।”
