काठमाण्डौ — आज साउन शुक्ल पञ्चमी अर्थात् नागपञ्चमी । नागको पूजा, आराधना र सम्मान गरी नागपञ्चमी पर्व मनाइँदैछ ।
आज घरको मूलढोकामा विधिपूर्वक नागको तस्वीर टाँस्ने गरिन्छ । नागको तस्वीर घरमा टाँस्दा वर्षभर नाग, सर्प र बिच्छीलगायतका जीवबाट दुःख नहुने तथा आगलागी, मेघ र चट्याङको डरबाट समेत बच्न सकिने धार्मिक विश्वास छ ।
यसवर्ष जेठमा अधिकमास परेका कारण सौरमासअनुसार भदौको पहिलो दिन नागपञ्चमी परेको हो । वैदिक मान्यतामा नागलाई सर्पको राजा मानिन्छ । नाग रिसाएमा पानीको अभाव हुने विश्वासका कारण वर्षा र जलका लागि नागलाई प्रसन्न पार्न पूजा गर्ने परम्परा बसेको धार्मिक ग्रन्थमा उल्लेख छ ।
नागपञ्चमीसँग नेपालका विभिन्न धार्मिक तथा सांस्कृतिक प्रसङ्ग पनि जोडिएका छन् । आज आठ प्रमुख नागको विशेष पूजा गर्ने परम्परा छ । आज काठमाण्डौको नागपोखरी, टौदह, भक्तपुरको सिद्धपोखरीलगायत देशभरका नागदह, कुण्ड र नागस्थानमा विशेष पूजाआजा हुँदैछ ।
धार्मिक मान्यतासँगै वातावरणीय दृष्टिले पनि नाग तथा सर्पको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको छ । प्रकृतिमा रहेका विभिन्न जीव तथा विषालु पदार्थको सन्तुलन कायम राख्न सर्पलगायतका जीवले महत्वपूर्ण भूमिका खेल्ने भएकाले यस्ता जीवको संरक्षण आवश्यक रहेको विज्ञहरूले बताउँदै आएका छन् ।
