काठमाडौँ – तत्कालीन प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको प्रमुखतम काम मध्येको एक हो नागढुंगा सुरुङमार्ग । यही नेपालकै पहिलो आधुनिक सुरुङमार्ग ‘नागढुंगा–सिस्नेखोला सुरुङमार्ग’को निर्माण कार्य अन्तिम चरणमा पुगेको छ । हालसम्म ९९ प्रतिशत भौतिक प्रगति सम्पन्न भइसकेको यस आयोजनाको आगामी जेठदेखि परीक्षण (ट्रायल) सुरु गरी साउनदेखि सर्वसाधारणका लागि खुला गर्ने तयारी गरिएको छ ।
अहिले यो सुरुङ सञ्चालन तथा व्यवस्थापनका लागि सेवा प्रदायक छनोटको काम सकिइसकेको छ । अब सञ्चालनमा आउने चरणमा रहेको छ ।
२०७६ कात्तिक ४ गतेदेखि निर्माण सुरु भएको यो सुरुङ २०८० वैशाख १३ गते सक्नु पर्ने सम्झौतामा उल्लेख थियो । तर कोभिड १९ को कारण देखाई २०८० साउन ४ गतेसम्मका लागि पहिलो पटक म्याद थप भएको थियो । तर उक्त अवधिमा पनि सम्पन्न हुन नसकेपछि पुनः स्थानीयको विवाद लगायतका कारण निर्माणमा ढिला भएको कारण देखाइ म्याद थपेर २०८१ वैशाख १३ सम्म पु¥याइएको थियो । यस म्यादमा पनि निर्माण सम्पन्न हुन सकेन यसपछि तेस्रो पटक पुनः म्याद थपेर २०८२ कात्तिक ८ गतेसम्म पुर्याइएको थियो ।
यस अवधिमा सुरुङ निर्माण सकिसकेको थियो । तर धादिङतर्फको सडकमा गएको पहिरो र अन्य प्राविधिक काम बाँकी रहेको भन्दै चौथो पटक म्याद थपेर २०८३ वैशाख १२ सम्म पु¥याइयो । तर यस म्यादभित्र पनि काम सम्पन्न हुन सकेन । पहिरोको काम अझै जारी रहेको आयोजनाले जनाएको छ । यसरी पटक–पटक म्याद थप हुँदा आयोजनाको लागत बढेको छ ।
आयोजनाको सुरुवाती लागत २२ अर्ब रुपैयाँ अनुमान गरिएको भए पनि करिब २९ अर्ब पुग्ने देखिएको छ । निर्माण खर्चमा करिब १५ प्रतिशत वृद्धि भएको कारण लागत बढेको बताइएको छ । यसका साथै भौतिक संरचनामा भएका केही परिवर्तनले १२ प्रतिशत र अमेरिकी डलरको भाउमा भएको वृद्धिका कारण १८ प्रतिशत गरी कुल ३० प्रतिशतले लागत बढेको हो । साथै पश्चिम पोर्टलतर्फको पहिरो रोकथामका लागि थप जग्गा अधिग्रहण गर्नु परेको छ । हालसम्म जग्गा अधिग्रहणमा मात्रै आयोजनाले ६ अर्ब रुपैयाँ खर्च गरिसकेको छ ।
आयोजनाले आगामी जेठदेखि सुरुङमार्गमा परीक्षण (ट्रायल) सञ्चालन सुरु गर्ने लक्ष्य राखेको छ । पूर्ण रूपमा सञ्चालनमा आउन भने साउन महिना कुर्नुपर्नेछ । नयाँ उपकरणहरू चलाउन र सुरुङभित्रको जटिल प्रणाली बुझ्न कर्मचारीहरूलाई करिब दुई महिनाको तालिम दिनुपर्ने भएकाले साउनदेखि मात्रै सर्वसाधारणका लागि यो खुला गरिने भएको छ ।
सुरुङमार्ग सञ्चालनमा आएपछि सिस्नेखोलाबाट बलम्बुसम्मको यात्रा मात्र ७ मिनेटमा पूरा हुने आयोजनाले जनाएको छ । यसले गर्दा साना सवारी साधनलाई १५ मिनेट र उकालोमा गुड्ने ठुला सवारीलाई ३५ मिनेटसम्म समय बचत हुने परामर्शदाता कोइरालाको दाबी छ । हालको सडकमा रहेको १० देखि १३ प्रतिशतको कठिन उकालोको सट्टा सुरुङमार्गमा सवारी साधनहरू सहजै गुड्न सक्नेछन् ।
नेपालको इतिहासमै गौरव राख्ने यो सुरुङमार्गको निर्माण देशको सान हो । बिगतका सरकारहरुले निर्माण सुरु गरेर अन्तिम चरणमा पुगेको आयोजना राष्ट्रको स्वाभिमान पनि हो । यसको सञ्चालन, सुरक्षा र प्रवद्र्धण सरकारले प्राथमिकतामा राख्नुपर्दछ ।
