एजेन्सी । इरानमा भएको नयाँ अमेरिकी आक्रमणले हर्मुज जलयोजक मार्फत हुने व्यावसायिक ढुवानीमा अवरोध आउन सक्ने डर फेरि बढाएपछि बिहीबार तेलको मूल्य बढेको छ ।
विश्वव्यापी बेन्चमार्क ब्रेन्ट क्रुडको मूल्य ३ प्रतिशत भन्दा बढीले बढेर प्रति ब्यारल ९७.२९ डलर पुगेको छ भने अमेरिकी वेस्ट टेक्सस इन्टरमिडिएट क्रुडको मूल्य ३.४२ प्रतिशतले बढेर प्रति ब्यारल ९१.७१ डलर पुगेको छ ।
इरानको अर्ध–सरकारी तस्निम न्युज एजेन्सीका अनुसार, इरानको रिभोलुसनरी गार्ड्सले स्थानीय समय अनुसार बिहान ४ः५० बजे अमेरिकी हवाई अड्डामा आक्रमण गरेको बताएको छ यद्यपि आईआरजीसीले उक्त बेसको स्थान भने खुलाएको छैन ।
अमेरिकी अधिकारीहरूले सेन्ट्रल कमान्ड फोर्सले हर्मुज जलयोजक नजिकै खतरा पैदा गर्ने चारवटा इरानी वान–वे अट्याक ड्रोनहरू खसालेको बताएका छन् । अमेरिकी सेनाले बन्दर अब्बासस्थित एक इरानी ग्राउन्ड कन्ट्रोल स्टेशनमा पनि आक्रमण गरेको छ । त्यहाँबाट पाँचौं ड्रोन प्रक्षेपण गर्ने तयारी भइरहेको थियो ।
यो पछिल्लो तनाव अमेरिकी सेनाले दक्षिणी इरानमा आत्मरक्षाका लागि गरिएको आक्रमण भनेर वर्णन गरेको केही दिनपछि सुरु भएको हो । उक्त आक्रमणमा कथित रूपमा समुद्री माइन बिछ्याउन खोजिरहेका जहाज र मिसाइल प्रक्षेपण स्थलहरूलाई लक्षित गरिएको थियो । अमेरिकी सेन्ट्रल कमान्डले यो अपरेसन अमेरिकी सेना र व्यावसायिक ढुवानी मार्गको सुरक्षाका लागि गरिएको बताएको छ ।
इरानको इस्लामिक रिभोलुसनरी गार्ड कोरले पछि इरानी आकाशमा प्रवेश गरेका अमेरिकी ड्रोन र एफ–३५ लडाकु विमान पत्ता लगाई प्रतिकार गरेपछि युद्धविराम उल्लंघनको जवाफ दिने बताएको छ । एक अमेरिकी अधिकारीले पछिल्लो आक्रमणले अमेरिकी सेना र जलयोजकबाट आवतजावत गर्ने समुद्री ट्राफिकका लागि खतरा मानिएको इरानी सैन्य सुविधालाई लक्षित गरेको बताए ।
यसैबीच राष्ट्रपति डोनल्ड ट्रम्पले इरान रित्तिएको अवस्थामा वार्ता गरिरहेको बताए र आगामी अमेरिकी मध्यावधि निर्वाचनले आफूलाई करिब तीन महिना लामो द्वन्द्व अन्त्य गर्ने सम्झौताका लागि हतार गर्न दबाब नदिने बताए ।
बुधबार ढिलो गरी जारी गरिएको एक नोटमा सिटी बैंकले वाशिङटन र तेहरानबीचको वार्तामा प्रगतिको संकेत देखिएकाले लगानीकर्ताहरूले गम्भीर आपूर्ति अवरोधको जोखिमलाई कम आँक्न थालेको र तेल बजार स्थिर हुँदै गएको बताएको छ ।
यद्यपि, बैंकले कुनै पनि सम्झौता हुने समयको बारेमा अनिश्चितता कायमै रहेकाले केन्द्रीय बैंकहरू अझै सतर्क रहेको बताएको छ ।
कच्चा तेलको मूल्यमा भइरहेको निरन्तर वृद्धिले दोस्रो चरणको प्रभाव मार्फत व्यापक मुद्रास्फीतिको दबाब बढाउन थालेको सिटीले थपेको छ । यसले केही केन्द्रीय बैंकहरूलाई अझ कडा मौद्रिक नीतितर्फ धकेलिरहेको छ ।
स्विस लगानी बैंक यूबीएसले शुक्रबार हर्मुज जलयोजकबाट हुने ढुवानीमा अवरोध आएका कारण भण्डारण घट्दै जाँदा विश्वव्यापी तेल बजारमा दबाब बढ्दै गएको बताएको छ । बैंकले मार्च र अप्रिल महिनामा विश्वव्यापी तेल भण्डारणमा कुल २४ करोड ६० लाख ब्यारल गिरावट आएको र मे अन्त्यसम्ममा कुल उत्पादन घाटा १ अर्ब ब्यारल नाघ्न सक्ने उल्लेख गरेको छ ।
विश्लेषकहरूले सम्झौता भए पनि जलयोजकमा ढुवानी गतिविधि सामान्य हुन धेरै महिना लाग्न सक्ने र क्षतिग्रस्त ऊर्जा पूर्वाधार पूर्ण रूपमा मर्मत हुन अझ लामो समय लाग्न सक्ने बताएका छन् ।
यसै महिनाको सुरुमा साउदी अरामकोका सीईओ अमीन नासिरले हर्मुजमा हुने अवरोधले विश्वव्यापी तेल बजारको स्थिरतालाई सन् २०२७ सम्म धकेल्न सक्ने चेतावनी दिएका थिए । त्यसबाट प्रति हप्ता करिब १० करोड ब्यारल तेल आपूर्ति प्रभावित हुन सक्छ । साउदी अरामको विश्वको सबैभन्दा ठूलो तेल उत्पादक कम्पनी हो ।
मोर्गन स्टेनलीले वर्तमान तेल बजारलाई समयसँगको दौडको रूपमा वर्णन गर्दै हर्मुज जलयोजक जुनसम्म बन्द रह्यो भने अहिलेसम्म तेलको मूल्यमा तीव्र वृद्धिलाई रोकिरहेका कारकहरू कमजोर हुन सक्ने बताएको छ ।
ब्रोकरेज फर्मले अमेरिकाको उच्च कच्चा तेल निर्यात र चीनको कम मागले आपूर्तिको झड्कालाई केही हदसम्म कम गर्न मद्दत गरेको बताएको छ । तर, हर्मुज लामो समयसम्म बन्द रह्यो र अवरोधहरू अमेरिका र चीनले धान्न सक्ने क्षमताभन्दा बाहिर गयो भने विश्वव्यापी आपूर्ति पुनः कसिलो हुन सक्ने उसले चेतावनी दिएको छ ।
