काठमाडौं । न्यायपालिकाको नेतृत्वबाट घर फर्किने बेला सर्वोच्च अदालतले अपबाद बाहेक प्रधानन्यायाधीशलाई शुभकामनासहित बिदाइ गर्ने प्रचलन छ ।
नेतृत्वमा आउँदा फुलमाला र खादाले स्वागत गर्ने र अवकास हुँदा मायाको चिनो प्रदान गर्दै सेवानिवृत्त जीवनका लागि शुभकामना दिने प्रचलन पुरानै हो । सर्वोच्च अदालतको जस्तै यतापट्टी सर्वोच्च अदालत बार एशोसिएसनले पनि प्रधानन्यायाधीशको स्वागत र बिदाइ गर्ने परिपाटी छ । सर्वोच्च अदालत स्थापनासँगै गठन भएको बारको इतिहास पनि सात दशक पुरानो छ ।
तर पछिल्लो समय प्रधानन्यायाधीशबाट अनूपराज शर्माको बिदाइपछि सर्वोच्च बारबाट यस्तो परिपाटीमा ‘ब्रेक’ नै लागेको थियो ।
६५औँ वसन्त पार गरी बिदाइमा फुलमालाको हार्दिकता शुभकामना मात्र नभएर एउटा मिठो सम्झना पनि हो । यसले बिदाइ हुने र गर्नेहरु जो जहाँ भए पनि माया र सद्भाव मनमा जगाएर राख्दछ ।
सर्वोच्च बारले यसअघि निर्विबाद बन्न नसकेको भन्दै शर्मापछि बाह्रजना प्रधानन्यायाधीशलाई बिदाइ नै गरेन । तत्कालीन प्रधानन्यायाधीश शर्मालाई भने बार हलमा आमन्त्रण गरेर भव्य कार्यक्रमसहित बिदाइ गरेको थियो । जबकि शर्मा जम्माजम्मी तीनमहिना मात्र प्रधानन्यायाधीश बनेका थिए ।
मुद्दा मामिला, न्यायाधीश नियुक्ति, कानुन व्यवसायीलाई गर्ने व्यवहार, विकृति विसंगति कुनै न कुनै विवादमा परेको कारण देखाएर अवकासका बेला बारले हार्दिकता देखाउने गरेको थिएन । शर्मा २०६६ साल चैत १३ गते अवकास भएका थिए ।
बारले त्यसपछिका प्रधानन्यायाधीश क्रमशः रामप्रसाद श्रेष्ठ, खिलराज रेग्मी, दामोदरप्रसाद शर्मा, रामकुमारप्रसाद शाह, कल्याण श्रेष्ठ, सुशीला कार्की, गोपाल पराजुली, ओमप्रकाश मिश्र, चोलेन्द्र शमशेर ज. ब. रा., हरिकृष्ण कार्की र विश्वम्भरप्रसाद श्रेष्ठलाई बिदाइमा डाकेन । तर, निवर्तमान प्रधानन्यायाधीश प्रकासमान सिंह राउत भने १७ वर्षपछि बारबाट विरलै बिदाइ पाउने ‘भाग्यमानी’ बनेका छन् ।
नवनियुक्त प्रधानन्यायाधीश डा.मनोजकुमार शर्माको स्वागतसँगै सर्वोच्च बारले सेवा निवृत्त राउतको बिदाइ गर्यो । बिदाइको क्षण राउत खुसीसँगै भावुक पनि देखिए । सायद बारका सहकर्मीसँग झन्डै चार दशक कानुन व्यवसायमै बिताएको पद सम्झिए । सम्भवतः हृदयस्पर्शी क्षण भएर पनि होला ।
उनले बार हलमा छोटो मन्तव्य दिए । उनले नेतृत्वमा निष्ठा र इमानदारिता भए न्यायमा सुधार सम्भव रहेको बताए । उनले भने, ‘‘आफु बेचिनु भएन, त्यसपछि कसैले किन्न पनि सक्दैन ।’’
राउतले न्यायका दृष्टिले न्यायपालिका ठूलो रहे पनि त्यहाँभन्दा ठूलो राष्ट्रियता र स्वाभिमान ठूलो रहेको बताए ।
‘‘यसभन्दा ठूलो राष्ट्रियता रहेछ र माटो रहेछ,’’ उनले भने । राउतले नवनियुक्त प्रधानन्यायाधीश डा.शर्मालाई बधाई दिँदै न्यायको गरिमा र प्रतिष्ठा अक्षुण्ण राख्न पनि शुभकामना पनि दिए ।
‘‘अनूपराज शर्मापछि कुनै प्रधानन्यायाधीशको बिदाइ भएन । आज राउतको बिदाइ भयो,’’ सर्वोच्च बारका उपाध्यक्ष अमर राउतले बाह्रखरीसँग भने, ‘‘सर्वोच्च बारले आउनेलाई न्यानो स्वागतसँगै जानेलाई सुखद् बिदाइ एकसाथ गरेको छ ।’’
सर्वोच्च बारका सचिव रमन कर्णले पनि १७ वर्ष यता हार्दिक बिदाइ पाउने प्रधानन्यायाधीश राउतमात्रै रहेको बताए । उनका अनुसार यसबीचमा अरु प्रधानन्यायाधीश बिदाइ पाउने कोटीमा परेका थिएनन् ।
कार्यक्रमपछि राउतले नवनियुक्त प्रधानन्यायाधीश शर्मा र कानुन व्यवसायीसँगै चियापानमा सहभागी भए । त्यसपछि शर्मा बार छेउको गेटबाट सर्वोच्चतिर छिरे भने राउत घर फकिए । बार पदाधिकारीले राउतलाई बारको गेटसम्मै पुगेर बिदा गरे ।
