हालसालै देशमा देखिएका बलात्कारपछि हुने हत्या जस्ता हृदयविदारक घटनाहरूले सम्पूर्ण समाजलाई स्तब्ध बनाएका छन्। यस्ता घटनाले केवल पीडित परिवारलाई मात्र होइन, सम्पूर्ण समाजलाई नै गहिरो पीडा र चिन्तामा पार्ने गर्छ। यस्तो अवस्थामा हामीले केवल दोषीलाई दण्ड दिने कुरा मात्र होइन, यस्ता घटनाहरू किन दोहोरिन्छन् भन्ने मूल कारणबारे पनि गम्भीर रूपमा सोच्न आवश्यक छ। मलाई लाग्छ, हाम्रो समाजमा यौनसम्बन्धी विषयलाई अझै पनि लाज र संकोचको विषय मानिन्छ।
परिवार, विद्यालय र समाजमा यसबारे खुला रूपमा छलफल गरिँदैन। यही कारणले धेरै युवायुवतीहरू यौन व्यवहार, सहमति (consent), जिम्मेवारी र नैतिकताको विषयमा स्पष्ट जानकारी बिना नै हुर्किरहेका हुन्छन्। ज्ञानको अभावले कहिलेकाहीँ गलत सोच, विकृत मानसिकता र हिंसात्मक व्यवहार जन्माउन सक्छ। यदि विद्यालयको पाठ्यक्रममा बृहत्तर यौन शिक्षा (Comprehensive Sexual Education) लाई व्यवस्थित रूपमा समावेश गरिने हो भने यसले धेरै सकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ। यौन शिक्षाले केवल यौन सम्बन्धबारे मात्र सिकाउँदैन, बरु शरीरको विकास, भावनात्मक परिवर्तन, परस्पर सम्मान, सहमतिको महत्व, लैंगिक समानता र जिम्मेवार व्यवहारका विषयहरू पनि सिकाउँछ।
विद्यालय स्तरमै वैज्ञानिक र नैतिक आधारमा यौन शिक्षा दिइयो भने विद्यार्थीहरूले अरूको शरीर र अधिकारको सम्मान गर्न सिक्छन्। कसैलाई जबरजस्ती गर्नु अपराध भन्ने चेतना बलियो हुन्छ। यसले गलत व्यवहार र अपराधको सम्भावनालाई कम गर्न सहयोग पुर्याउन सक्छ। यसका साथै, अभिभावक र शिक्षकहरूको भूमिका पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण हुन्छ। घर र विद्यालय दुवै ठाउँमा खुला संवादको वातावरण बनाइयो भने बालबालिका र किशोरकिशोरीहरूले जिज्ञासा वा समस्याबारे सहज रूपमा कुरा गर्न सक्छन्। यसले भ्रम र गलत जानकारी फैलिनबाट पनि जोगाउँछ। अन्ततः, बलात्कार र त्यसपछि हुने हत्या जस्ता जघन्य अपराध रोक्नका लागि कडा कानुन मात्र पर्याप्त हुँदैन। समाजमा चेतना, शिक्षा र नैतिक मूल्यहरूको विकास पनि उत्तिकै आवश्यक हुन्छ। त्यसैले, विद्यालयको पाठ्यक्रममा व्यापक र वैज्ञानिक यौन शिक्षा समावेश गर्नु आजको आवश्यकता मात्र होइन, भविष्यमा सुरक्षित र सभ्य समाज निर्माण गर्ने एउटा महत्वपूर्ण कदम पनि हो।
उत्तम थापा (हेटौडा)
