गाउँको माटोमा जन्मिएको उपचारको कथा
– शुकरात पौडेल, चितवन
नेपालको पश्चिम सुर्खेत जिल्ला, पञ्चपुरी नगरपालिका अन्तर्गत पर्ने बाबियाचौरमा Midpoint Health Care Research and Diagnostic Center सञ्चालन गर्ने क्रममा मैले गाउँको स्वास्थ्य यथार्थलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर पाएँ।
त्यहाँ धेरै बिरामीहरू सामान्य समस्या लिएर आउँथे — जस्तै उच्च रक्तचाप। “प्रेसर बढ्दा लौका–करेला खानु राम्रो” भन्ने जनविश्वासमा भर परेका पनि थुप्रै थिए। तर जाँच गर्दा वास्तविकता फरक देखिन्थ्यो। धेरै बिरामीहरू गम्भीर रक्तअल्पता (anemia), थाइराइड असन्तुलन र मिर्गौला रोगबाट पीडित थिए। बाहिर देखिने लक्षणले मात्र रोग छुट्याउन सकिँदैन भन्ने कुरा त्यहाँ झन स्पष्ट भयो।
आर्थिक अवस्था निकै कमजोर थियो। कोही बिरामी त पटुकीमा २५० रुपैयाँ बोकेर जाँच गराउन आउँथे। कतिपयका परिवारका सदस्य रोजगारीका लागि भारत गएका हुन्थे। यस्तो अवस्थामा उपचारभन्दा पहिले मानवता उभिन्थ्यो।
हामीले सकेसम्म निःशुल्क मिर्गौला परीक्षण सुरु गर्यौँ। Thyroid profile, HbA1c, Urea, Creatinine, Serum Albumin, 24-hour urine protein लगायतका जाँचहरू सञ्चालन गर्यौँ। आवश्यक परे RA, CRP, ADA परीक्षण पनि उपलब्ध गराइयो। कहिलेकाहीँ हामी घर–घर पुगेर सेवा दिन्थ्यौँ। बिरामीसँग पैसा नभए पनि उपचारबाट वञ्चित नहोस् भन्ने हाम्रो प्रयास रह्यो।
यस यात्रामा मेरा सकारात्मक र दयालु सहकर्मी धनिराम ओली र अतित सर को साथ अमूल्य रह्यो। उनीहरूको प्रेरणा, सहयोग र सेवाभावले धेरै काम सम्भव भयो। स्वास्थ्य सेवा केवल पेशा होइन, मानवीय जिम्मेवारी हो भन्ने भावना हामी सबैमा साझा थियो।
धेरै बिरामीलाई आवश्यक परे काठमाडौं तथा अन्य केन्द्रमा रेफर गर्यौँ। आर्थिक रूपमा कमजोरहरूलाई स्वास्थ्य बीमामा आबद्ध गराएर सरकारी सेवासम्म पुर्यायौँ। साना बच्चाको स्वास्थ्य सुधार हुँदा उसको अनुहारमा देखिने उज्यालो नै हाम्रो सबैभन्दा ठूलो पुरस्कार थियो।
आज विस्तारै गाउँमै X-ray लगायतका सुविधा उपलब्ध गराउन सकिरहेका छौँ। स्थानीयस्तरमै सेवा पुग्दा बिरामीको समय, खर्च र पीडा दुबै कम हुन्छ।
सन्देश
स्वास्थ्यकर्मी भगवान् होइनन्, तर भगवान्ले पठाएका healer जस्तै हुन्। उनीहरूलाई सम्मान, माया र विश्वास दिनु आवश्यक छ। स्वास्थ्यकर्मीहरूले पनि SOP पालना, quality control र सेवाभावलाई प्राथमिकता
