काठमाडौँ|
त्रिपुरेश्वरस्थित राहदानी विभाग अगाडि आफ्नै शरीरमा पेट्रोल छर्केर आगो लगाएका मुगुका युवा गणेश नेपालीको मृत्युको मुख्य चिकित्सकिय कारण बाहिरिएको छ। वीर अस्पतालको बर्न सेन्टरमा उपचारका क्रममा निधन भएका नेपालीको शरीरका बाहिरी अङ्ग मात्र नभई भित्री श्वासप्रश्वास प्रणाली पूर्ण रूपमा नष्ट भइसकेको जलन विशेषज्ञ डा. अनिल धितालले स्पष्ट पार्नुभएको छ।
श्वासप्रश्वास नलीको चोट (Inhalation Injury) सबैभन्दा घातक
डा. धितालका अनुसार, गणेश नेपालीको अनुहार र टाउकोको भाग गम्भीर रूपमा जलेको थियो।
भित्री क्षति: आगो सल्किएको बेला उनले फेरेको लामो श्वाससँगै अत्यधिक तातो हावा र विषाक्त धुवाँ उनको श्वासप्रश्वास नली र फोक्सोको भित्री तहसम्म पुग्यो।
ज्यान लिने टर्निङ प्वाइन्ट: यसले उनको वायुमार्ग (Airway) पूरै सुन्निएर बन्द भयो र अक्सिजन आदानप्रदान गर्ने क्षमता नष्ट गर्यो। बाहिरी छालाको ६५ प्रतिशत जलनभन्दा पनि यो भित्री ‘इन्हेलेसन इन्जुरी’ नै उनको मृत्युको सबैभन्दा ठूलो र अकाट्य कारण बनेको हो।
आकस्मिक ‘इस्कारोटोमी’ र सघन उपचारको प्रयास
बिहीबार दिउँसो वीर अस्पताल पुर्याउनासाथ उनलाई बर्न आईसीयूको मेकानिकल भेन्टिलेटरमा राखिएको थियो।
आकस्मिक शल्यक्रिया: छाला पूरै जलेर कडा हुँदा छाती र पाखुराको भित्री रक्तसञ्चार र श्वासप्रश्वासको दबाब कम गर्न चिकित्सकहरूले आपत्कालीन रूपमा ‘इस्कारोटोमी’ (Escharotomy) प्रक्रिया (जलेको कडा छालालाई चिरेर दबाब फुकुवा गर्ने विधि) अपनाएका थिए।
लगातार खस्किएको अवस्था: चिकित्सा टोलीको २४सै घण्टाको कडा मिहिनेतका बाबजुद उनको वायुमार्ग र श्वासप्रश्वास प्रणालीमा भएको गम्भीर क्षतिका कारण उनको शरीरका भाइटल अङ्गहरूले काम गर्न छाड्दै गए।
विदेश वा दिल्ली लैजान असम्भव हुनुको कारण
धेरैले उनलाई थप उपचारका लागि भारतको नयाँ दिल्ली लैजान ढिलाइ भएको टिप्पणी गरे पनि डा. धितालले त्यसको कूटनीतिक र प्राविधिक खण्डन गर्नुभएको छ। उहाँका अनुसार, गणेश नेपालीको स्वास्थ्य अवस्था सुरुदेखि नै यति धेरै नाजुक (Unstable) थियो कि उनलाई एयर एम्बुलेन्समा चढाएर विदेश लैजाने न्यूनतम शारीरिक अवस्था समेत थिएन। यस्तो गम्भीर प्रकृतिको ‘एयरवे इन्जुरी’ र ६५ प्रतिशत जलन भएको अवस्थामा संसारको जुनसुकै सुविधासम्पन्न देश वा अस्पतालमा पुर्याएको भए पनि उनको बाँच्ने सम्भावना (Survival Rate) अत्यधिक न्यून रहने चिकित्सा विज्ञानको तथ्य छ।
