"हामी सबैको एउटै आवाज"

"हामी सबैको एउटै आवाज"

ट्रेन्डिङ

यमोसा पर्व: थारु समुदायको पितृपूजा, पाहुना सत्कार र सांस्कृतिक एकताको अनुपम परम्परा

Table of Content

यमोसा पर्व चितवन र छिमेकी नवलपुर क्षेत्रका थारु समुदायले परम्परागत रूपमा मनाउँदै आएको महत्वपूर्ण सांस्कृतिक तथा धार्मिक पर्व हो। यसलाई यमोसा, यम्वासा वा पितृ औँसी पनि भनिन्छ। यो पर्व दिवंगत भएका बुबा–आमा, हजुरबुबा–हजुरआमा तथा परिवारका अन्य पुर्खाहरूको सम्झना गर्दै उनीहरूको आत्माको शान्ति र कल्याणको कामना गर्न मनाइन्छ।

यो केवल पूजा गर्ने दिन मात्र होइन; पुर्खाप्रतिको सम्मान, पारिवारिक सम्बन्ध, पाहुनाको सत्कार र थारु समुदायको मौलिक संस्कृतिलाई पुस्तान्तरण गर्ने अवसर पनि हो।

१. यमोसा पर्व कहिले मनाइन्छ?

यमोसा सामान्यतया सोह्रश्राद्धको अन्तिम दिन पर्ने आश्विन महिनाको औँसीमा, दसैँको घटस्थापनाभन्दा अघिल्लो दिन मनाइन्छ। यो पर्व मुख्यतः दुई दिनसम्म चल्छ।

२. यमोसा पर्व कसरी मनाइन्छ?

पहिलो दिन — मछुवारी (माछा मार्ने दिन)

यमोसाको अघिल्लो दिन परिवारका सदस्य वा गाउँलेहरू समूहमा मिलेर खोला, नदी, ताल र पोखरीमा जाल, घोंका, ढडिया तथा अन्य परम्परागत साधन प्रयोग गरी माछा मार्ने गर्छन्। पर्वका लागि माछा तथा अन्य खानेकुराको तयारी गरिन्छ। कतिपय परिवारमा मासुका परिकार र पूजाका सामग्री पनि तयार पारिन्छन्।

दोस्रो दिन — पितृ स्थापना र पूजा

बिहानै सिरु घाँस काटेर ल्याइन्छ। त्यसलाई सफा गरी करिब एक हात लामो कुचीजस्तो मुठा बनाइन्छ। घरअगाडि गोबरले लिपपोत गरिएको स्थानमा पिर्का वा कुर्सीमाथि राखेर फूलले सजाइन्छ। यसरी पितृको प्रतीक स्थापना गर्ने परम्परालाई थारु भाषामा ‘पहुनी बेठोइ’ भनिन्छ।

पितृलाई अर्पण गर्ने परम्परा

परिवारका सदस्यहरू नुहाइधुवाइ गरी सफा कपडा लगाएर पितृको पूजा गर्छन्। परम्पराअनुसार पानी, रक्सीका केही थोपा तथा अन्य सामग्री चढाइन्छ। कतिपय घरमा ल्वाङ, सुकमेल, पान, सुपारी र फूल पनि राखिन्छन्। यसरी पितृप्रति श्रद्धा व्यक्त गरेपछि खानपिन सुरु गरिन्छ।

पाहुनालाई बोलाएर मिठो खाना खुवाउने

विशेषगरी छोरी–ज्वाइँ, बहिनी–ज्वाइँ, आफन्त र अन्य पाहुनालाई निमन्त्रणा गरी माछा, मासु, भात तथा विभिन्न परिकार खुवाइन्छ। पाहुनालाई पितृकै सम्मानको प्रतीकका रूपमा हेर्ने चलन छ। पाहुनालाई खुवाइसकेपछि मात्र घरका सदस्यहरूले खाना खाने परम्परा पनि छ।

गीत, नाच र गाउँको रमाइलो

गाउँका मानिसहरू भेला भएर पिङ खेल्ने, परम्परागत गीत गाउने र झाम्टा लगायतका सांस्कृतिक नाचगान गर्ने चलन छ। बालबालिका तथा महिलाहरू समूहमा घरघर पुगेर यमोसा खाने परम्परामा सहभागी हुने गर्छन्। यसले समुदायमा आपसी सद्भाव र एकता बढाउँछ।

३. यमोसा पर्वको मुख्य महत्त्व के हो?

* पितृको सम्झना: दिवंगत पुर्खाहरूलाई श्रद्धा अर्पण गर्दै उनीहरूको आत्माको शान्तिको कामना गर्नु।

* पाहुना सत्कार: पाहुनालाई सम्मानपूर्वक भोजन गराउनु र पारिवारिक सम्बन्ध बलियो बनाउनु।

* थारु संस्कृति संरक्षण: परम्परागत पूजा, खानपान, भेषभूषा, गीत र नृत्यलाई जोगाउनु।

* सामुदायिक एकता: परिवार र गाउँका मानिसहरू एकै ठाउँमा भेला भएर सुखदुःख साटासाट गर्नु।

* पारिवारिक शोकसँग सम्बन्ध: कतिपय परिवारमा एक वर्षभित्र मृत्यु भएको अवस्थामा यमोसाको दिन बरखी समापन गर्ने तथा आफ्नै पारिवारिक परम्पराअनुसार विशेष संस्कार गर्ने चलन छ।

### ४. यमोसा पर्व किन विशेष छ?

यमोसा चितवनका थारु समुदायको ऐतिहासिक पहिचानसँग जोडिएको मौलिक पर्व हो। यसले मानिसहरूलाई आफ्ना पुर्खाहरूलाई नबिर्सन, आफन्तसँग सम्बन्ध कायम राख्न र पाहुनालाई सम्मान गर्न सिकाउँछ।

यस पर्वका विधि परिवार, गाउँ र स्थानीय परम्पराअनुसार केही फरक हुन सक्छन्। त्यसैले सबै थारु परिवारले ठ्याक्कै एउटै तरिकाले मनाउँछन् भन्न मिल्दैन।

निष्कर्षमा: यमोसा भनेको दिवंगत पुर्खाको सम्झना, पितृपूजा, पाहुना सत्कार र सामुदायिक एकताको संगम हो। यो चितवन र नवलपुर क्षेत्रका थारु समुदायको अमूल्य सांस्कृतिक सम्पदा हो, जसको संरक्षण गर्नु आजको पुस्ताको पनि जिम्मेवारी हो।

admin

admin@hamroraptifm.com https://hamroraptifm.com

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Recent News

Trending News

Editor's Picks

शाहको फेसबुक पोस्टले फोहोर संकलन रोकिएको मुद्दामा सर्वोच्चले दियो ११ बुँदे निर्देशनात्मक आदेश 

काठमाडौँ — ‘आजबाट सिंहदरबारको फोहोर उठ्दैन । साच्चिकै देश सफा गर्नु परे, त्यहाँका नेताहरूलाई सिसडोलमा डम्प गर्नुपर्ने हुन्छ ।’काठमाडौं महानगरपालिकाका तत्कालीन मेयर र हालका प्रधानमन्त्री वालेन्द्र शाहले २५ चैत २०७९ मा लेखेको फेसबुक पोस्ट हो यो ।  यो पोस्टकै आधारमा काठमाडौं महानगरपालिकाले मुलुकको प्रमुख प्रशासनिक केन्द्र सिंहदरबार, राष्ट्रपति कार्यालय शीतल निवास र प्रधानमन्त्री निवास बालुवाटारको फोहोर उठाउन बन्द...

४ महिनामा २३ प्रतिशत बजेट खर्च, पूँजीगत खर्च साढे ७ प्रतिशतमा सीमित

काठमाण्डाै – चालू आर्थिक वर्ष २०८३/८४ को पहिलो चार महिनामा सरकारले वार्षिक बजेटको २३.३७ प्रतिशत मात्रै खर्च गरेको छ । महालेखा नियन्त्रक कार्यालयका अनुसार कात्तिक मसान्तसम्ममा सरकारले कुल ४ खर्ब ९६ अर्ब ५२ करोड रुपैयाँ खर्च गरेको हो । बजेट खर्चमध्ये चालूतर्फ सबैभन्दा धेरै २७.२९ प्रतिशत खर्च भएको छ । चालू शीर्षकमा विनियोजित १२ खर्ब ७० अर्ब...

राष्ट्रिय कर दिवसको अवसरमा १९ विधामा करदाता सम्मानित

काठमाण्डौ – राष्ट्रिय कर दिवसको अवसरमा सरकारले विभिन्न १९ विधामा उत्कृष्ट करदातालाई सम्मान गरेको छ । आज काठमाण्डौमा भएको कार्यक्रममा अर्थमन्त्री डा. स्वर्णिम वाग्लेले करदाताहरुलाई सम्मान गर्नुभयो । सरकारले यस वर्ष भाटभटेनी सुपरमार्केटलाई विशेष सम्मान गरेको छ । नवयुवा आन्दोलनका बेला भाटभटेनीका १२ स्टोरमा आगजनी, लुटपाट र तोडफोड भएको थियो । ठूलो क्षति हुँदा पनि...

भरतपुर अस्पतालमा चाडपर्वपछि बिरामीको चाप, ५०० बेडको स्वीकृति भएपनि १०० बेडको मात्र दरबन्दीले सञ्चालनमा कठिनाइ

भरतपुर, मंसिर १- भरतपुर अस्पतालमा चाडपर्व पछिको समयमा बिरामीहरूको भीड लागेको छ। अस्पतालका प्रमुख मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा विश्वबन्धु बगालेका अनुसार लामो बिदा र चाडपर्वका बेला खानपानको शैलीमा हुने परिवर्तनका कारण नियमित स्वास्थ्य जाँच गराउने तथा औषधि सेवन गर्ने बिरामीहरूको चाप बढेको हो। डा बगालेले दिएको जानकारी अनुसार असार, साउन, भदौ र असोज महिनाको अन्त्यसम्म अस्पतालमा...

राप्ती नदी बचाउन जुटे स्थानीय, १६ भन्दा बढी स्थानमा एकैसाथ सरसफाइ अभियान !

राप्ती, चितवन। ‘स्वच्छ राप्ती, स्वस्थ समाज, समृद्ध राप्ती’ भन्ने नारासहित चौथो राप्ती नदी दिवसको अवसरमा राप्ती नदीका विभिन्न स्थानमा सरसफाइ अभियान सम्पन्न भएको छ। नदी तथा जलस्रोतको संरक्षण, स्वच्छ वातावरण निर्माण र जनचेतना अभिवृद्धि गर्ने उद्देश्यले मंसिर १ गते बिहान ७ बजेदेखि अभियान सञ्चालन गरिएको हो। अभियानअन्तर्गत भिमफेदी, हेटौंडा राप्ती पुल, मनहरी, लोथर, सौराहा ड्याक,...

अध्यक्ष : सुभद्रा आले मगर
सम्पादक : राजु थापा
कार्यकारी सम्पादक : पुर्ण बहादुर मगर
सह सम्पादक : अशोक बहादुर परियार
ले आउट : प्रबेश देसार
सवाददाता : अनिल अधिकारी

सम्पर्क

इमेल : infohamroraotifm@gmail.com

मोबाइल : 9762345745

ठेगाना : राप्ती ५ भण्डारा, चितवन , बागमति प्रदेश , नेपाल

कम्पनी विवरणहरू

कला पाठशाला कलेज प्रा.लि द्वारा संचालित पुर्बी चितवनको सर्बाधिक सुनिने हाम्रो राप्ती 88.5 एफ एमको अनलाइन सस्करण हो !

सन्चार रजिस्ट्रारको कार्यालय दर्ता न १४०/०७९/०८०